NASA’s Artemis II-missie vertegenwoordigt een gedurfde stap voorwaarts in de maanverkenning, maar wordt ook gekenmerkt door aanzienlijke, onvermijdelijke risico’s. De komende tiendaagse vlucht – gepland voor lancering al op 6 februari – zal vier astronauten naar onbekend terrein duwen, waarbij ze de Space Launch System (SLS)-raket en de Orion-capsule onder extreme omstandigheden zullen testen. Deze missie gaat niet alleen over het bereiken van de maan; het gaat erom te bewijzen dat mensen kunnen overleven en veilig kunnen opereren in de diepe ruimte, een voorwaarde voor toekomstige missies naar Mars en daarbuiten.
De omvang van de uitdaging
Alleen al de cijfers benadrukken de intensiteit van de missie. De bemanning – commandant Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch en Jeremy Hansen – zal zich ongeveer 4.600 zeemijl voorbij de maan wagen, verder dan welke eerdere menselijke ruimtevlucht dan ook. Bij terugkeer zal de Orion-capsule, bijgenaamd ‘Integrity’, opnieuw de atmosfeer van de aarde binnenkomen met een duizelingwekkende snelheid van 40.000 km per uur (Mach 39), vergelijkbaar met de snelheid van de terugkeer van Apollo 10 in 1969. Deze snelheden gaan het menselijk begrip bijna te boven, maar zijn toch essentieel voor een snelle terugkeer vanaf maanafstanden.
Ontsnappingsroutes en noodplannen
NASA heeft meerdere redundantielagen in Artemis II ingebouwd. Tijdens de opstijging kunnen vluchtleiders de koers aanpassen als de SLS-raket onverwacht presteert. Binnen enkele minuten na de lancering kunnen ze het traject naar de maan afbreken en de capsule rond de aarde draaien om problemen op te lossen. Mochten de problemen aanhouden, dan blijft een landing bij Baja California, Mexico, een optie, waardoor de maanmissie verloren gaat, maar de veiligheid van de bemanning behouden blijft.
Buiten de baan om de aarde maakt het traject van Orion gebruik van de zwaartekracht om een ’vrije terugkeer’-pad te garanderen, wat betekent dat het op natuurlijke wijze terug zal zwaaien naar de aarde, zelfs als latere brandwonden mislukken. Kleinere stuwraketten bieden extra correctiemogelijkheden.
De verborgen gevaren: straling en communicatie
De belangrijkste bedreiging buiten het beschermende magnetische veld van de aarde is straling. De Artemis II-bemanning zal worden blootgesteld aan hogere niveaus van kosmische en zonnestraling dan astronauten aan boord van het Internationale Ruimtestation, waar de Van Allen-gordels voor enige afscherming zorgen. De zon nadert ook de piek van zijn elfjarige activiteitscyclus, waardoor het risico op coronale massa-ejecties, onvoorspelbare uitbarstingen van hoogenergetische deeltjes, groter wordt. Om dit te verzachten is Orion uitgerust met stralingssensoren en zullen de astronauten oefenen met het bouwen van een noodonderkomen in de capsule met behulp van opbergzakken als afscherming.
Een andere cruciale uitdaging zijn communicatiestoringen. Tijdens de dichtstbijzijnde passage rond de maan zal Orion ongeveer 45 minuten achter de andere kant van de maan verdwijnen, waardoor het radiocontact met de aarde wordt verbroken. Hoewel geplande black-outs worden verwacht, blijven onverwachte communicatieverliezen, zoals ervaren tijdens Artemis I als gevolg van de verouderende infrastructuur van NASA’s Deep Space Network, een punt van zorg.
Het hitteschild en de laatste afdaling
De laatste fase van de missie – re-entry – blijft de meest risicovolle. Tijdens Artemis I schilferde verkoold materiaal onder extreme temperaturen van het hitteschild van Orion af, wat aanleiding gaf tot bezorgdheid over de integriteit ervan. NASA houdt vol dat de schade de bemanning niet in gevaar zou hebben gebracht, maar er zijn wijzigingen aangebracht in het terugkeerplan van Artemis II. De landingsplaats is dichter bij San Diego, Californië verplaatst om de blootstelling aan hitte te verminderen. Ondanks deze veranderingen brengt de uiteindelijke afdaling onvermijdelijke risico’s met zich mee.
“Vanuit een algemeen perspectief is dat slechts een deel van het bedriegen van de zwaartekracht”, erkent John Honeycutt, hoofd van het missiemanagementteam van NASA.
Uiteindelijk is Artemis II een berekende gok. De missie is bedoeld om de grenzen van de bemande ruimtevaarttechnologie te testen, met ingebouwde beveiliging maar geen garanties. Het succes of falen van deze vlucht zal niet alleen de maanplannen van NASA bepalen, maar ook de toekomst van de mensheid in de verre ruimte.
