Uit nieuw onderzoek blijkt dat hommels niet alleen vage bestuivers zijn; ze beschikken over een verrassend vermogen om tijdsduren te begrijpen – vergelijkbaar met het leren van een vereenvoudigde vorm van morsecode. In een baanbrekend onderzoek hebben wetenschappers van de Queen Mary Universiteit van Londen deze kleine insecten geleerd specifieke lichtflitsen te associëren met zoete beloningen, wat bewijst dat ze tijdelijke informatie kunnen verwerken op een manier die voorheen exclusief voor gewervelde dieren gold.
Deze ontdekking vernietigt het idee dat complexe cognitieve vaardigheden beperkt zijn tot grotere hersenen. Wetenschappers zijn de afgelopen jaren steeds meer verbaasd over de verborgen diepten van de bijenkennis. Er is waargenomen dat hommels een rudimentaire vorm van landbouw beoefenen, samen puzzels oplossen en zelfs wiskundige basisconcepten demonstreren.
Maar het herkennen van de tijdsduur voegt nog een laag toe aan hun indrukwekkende intellect. Deze vaardigheid is cruciaal voor tal van overlevingstaken, van het lokaliseren van voedselbronnen en het aantrekken van partners tot het ontwijken van roofdieren. Om deze theorie te testen, ontwierpen de onderzoekers een experiment waarbij gebruik werd gemaakt van een kleine foerageerarena met een scherm waarop twee knipperende lichten werden weergegeven – één langer en één korter – die elk een verschillende duur vertegenwoordigden, zoals kort (0,5 seconden) versus lang (2,5 seconden).
De ene flits correleerde met een zoete nectarbeloning, terwijl de andere een bittere kinine-oplossing signaleerde – een beslist onaantrekkelijke traktatie voor bijen. De duursignalen werden willekeurig toegewezen aan beloningen voor verschillende bijengroepen, zodat geen enkele inherente voorkeur hun leerproces beïnvloedde.
Aanvankelijk navigeerden de bijen door het doolhof in de richting van het knipperende licht dat geassocieerd werd met suiker, totdat ze een succespercentage van 15 van de 20 juiste keuzes bereikten. De cruciale volgende stap was het helemaal wegnemen van de beloning, waardoor de bijen gedwongen werden uitsluitend te vertrouwen op hun aangeleerde associatie tussen duur en zoetheid. Ze kozen consequent het flitspatroon dat aan de vorige beloning was gekoppeld, met een snelheid die de kanswaarschijnlijkheid te boven ging, wat duidelijk aantoonde dat ze de timingpatronen met succes hadden geleerd.
Hoewel indrukwekkend, blijft het exacte mechanisme achter deze temporele perceptie ongrijpbaar.
“Aangezien bijen in hun natuurlijke omgeving normaal gesproken geen flitsende stimuli tegenkomen, is het opmerkelijk dat ze dit konden leren”, zegt gedragswetenschapper Alex Davidson van de Queen Mary University of London. “Het suggereert een aanpassing van de bestaande tijdverwerking voor beweging of communicatie, of een fundamentele neuronale eigenschap die door verschillende soorten wordt gedeeld.”
Verder onderzoek is nodig om dit mysterie te ontwarren. Niettemin onderstreept deze ontdekking het grenzeloze vermogen tot complex denken binnen ogenschijnlijk eenvoudige wezens, en herinnert ons eraan dat ons begrip van dierlijke intelligentie de capaciteiten die verborgen liggen in miniatuurhersenen mogelijk enorm onderschat.
