Astronomen die de CHEOPS-satelliet van de European Space Agency (ESA) gebruiken, hebben een uniek systeem met vier planeten ontdekt rond de rode dwergster LHS 1903, op een afstand van 116,3 lichtjaar. Wat dit systeem zo bijzonder maakt, is de buitenste planeet: een kleine, rotsachtige wereld waar gasreuzen worden verwacht. Deze bevinding daagt bestaande theorieën uit over hoe planeten ontstaan, en suggereert dat ze zelfs kunnen ontstaan in gasarme omgevingen die voorheen onherbergzaam werden geacht voor de creatie van rotsachtige planeten.
Een systeem dat binnenstebuiten is gekeerd
De ster, ook bekend als TOI-1730 of G 107-55, is een koele, vage M-dwerg – kleiner en zwakker dan onze zon. De planeten draaien in een ongebruikelijke volgorde om hun baan: een rotsachtige planeet (LHS 1903b) die het dichtst bij de ster staat, gevolgd door twee gasreuzen (LHS 1903c en LHS 1903d), en vervolgens nog een rotsachtige planeet (LHS 1903e) aan de buitenrand van het systeem. Deze opstelling is onverwacht omdat rotsachtige planeten zich doorgaans dichter bij sterren vormen waar straling hun atmosfeer wegneemt, terwijl gasreuzen zich verder weg ophopen in koelere, gasrijke gebieden.
Bestaande modellen uitdagen
De huidige modellen voor planeetvorming voorspellen dat gasreuzen de buitenste gebieden van planetenstelsels domineren. De ontdekking van een rotsachtige planeet waar zich een gasreus zou moeten bevinden, roept fundamentele vragen op over de planetaire evolutie. Het onderzoeksteam, geleid door Dr. Thomas Wilson van de Universiteit van Warwick, sloot verschillende verklaringen uit, waaronder atmosferische stripping door botsingen of planetaire migratie. In plaats daarvan suggereren hun simulaties dat de planeten opeenvolgend ontstonden, waarbij de buitenste rotsachtige planeet ontstond nadat het systeem zijn gasvoorraad had uitgeput.
“Het lijkt erop dat we het eerste bewijs hebben gevonden voor een planeet die is ontstaan in wat wij een gasarme omgeving noemen,” verklaarde Dr. Wilson.
Dit impliceert dat de vorming van rotsachtige planeten niet strikt beperkt is tot de binnenste gebieden van planetenstelsels en zelfs kan plaatsvinden als gas schaars is.
Implicaties voor onderzoek naar exoplaneten
De ontdekking heeft aanzienlijke gevolgen voor ons begrip van planeetvorming. Het suggereert dat de omstandigheden die nodig zijn voor het ontstaan van rotsachtige planeten wijdverspreider kunnen zijn dan eerder werd gedacht, waardoor de kans groter wordt dat er op onverwachte plaatsen bewoonbare werelden worden aangetroffen. ESA’s CHEOPS-projectwetenschapper, Dr. Maximilian Günther, benadrukte dat de vondst precies het soort puzzel is waarvoor de satelliet was ontworpen.
De bevindingen werden op 12 februari 2026 gepubliceerd in het tijdschrift Science onder de titel: “Gasarme planeetvorming vond plaats in het vierplanetenstelsel rond de rode dwerg LHS 1903.” (DOI: 10.1126/science.adl2348).
Deze ontdekking benadrukt dat planeetvorming nog steeds een slecht begrepen proces is, en dat onze huidige modellen mogelijk moeten worden herzien om rekening te houden met de diversiteit van planetaire systemen die buiten de onze worden waargenomen.
