Het klimaat op aarde is nu meer uit balans dan ooit tevoren, waarbij het afgelopen decennium (2015-2025) is bevestigd als de warmste periode van elf jaar ooit. Het nieuwste rapport State of the Global Climate van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) onthult een verontrustende trend: oceanen absorberen ongekende niveaus van hitte, die alle eerdere metingen overtreffen.
Record oceaanwarmte-inhoud
In 2025 bereikte de warmte-inhoud van de oceaan een recordhoogte en overtrof daarmee het vorige record van 2024 met maar liefst 23 zettajoules (23.000.000.000.000.000.000.000 joule). Dit is een drastische stijging, aangezien de sprong van 14 zettajoule tussen 2020 en 2021 al als alarmerend werd beschouwd. De enorme omvang van de energie die wordt geabsorbeerd is moeilijk te bevatten: het rapport stelt dit gelijk aan het tot ontploffing brengen van twaalf bommen ter grootte van Hiroshima in de oceaan elke seconde van het jaar.
Waarom dit belangrijk is: Oceanen absorberen grofweg 91% van de overtollige warmte door de uitstoot van broeikasgassen, waardoor een meer directe opwarming van het land wordt voorkomen. Dit betekent echter niet dat de hitte verdwijnt; het stapelt zich op en veroorzaakt extreme weersomstandigheden, hittegolven op zee en langdurige destabilisatie van het klimaat.
Energie-onbalans en langetermijneffecten
Het WMO-rapport is het eerste dat de energie-onbalans op aarde als een belangrijke indicator benadrukt. In een stabiel klimaat zou de energie die van de zon wordt ontvangen ongeveer gelijk zijn aan de energie die terug de ruimte in wordt uitgestraald. Maar omdat broeikasgassen warmte vasthouden, wordt dat evenwicht vernietigd.
- Slechts 1% van de overtollige energie wordt opgeslagen in de atmosfeer.
- 5% hoopt zich op op het land en draagt bij aan hitte-eilanden.
- 3% verwarmt ijs, waardoor het smelten van gletsjers wordt versneld.
- De overige 91% gaat de oceanen in.
Zelfs als de uitstoot van broeikasgassen onmiddellijk zou worden stopgezet, zou de Zuidelijke Oceaan alleen al minstens een eeuw lang opgeslagen warmte blijven vrijgeven, waardoor de opwarming in stand zou blijven. Dit betekent dat emissies uit het verleden de toekomstige opwarming hebben geblokkeerd, ongeacht onmiddellijke actie.
Extreem weer en onderwaterleven in gevaar
De hetere oceanen zorgen direct voor frequentere en intensere extreme weersomstandigheden. Het rapport noemt verschillende verwoestende stormen in 2025, waaronder de orkaan Melissa, de tropische cyclonen Senyar en Ditwah, en tyfonen in Vietnam en de Filippijnen.
De crisis voor het leven in zee is net zo nijpend. De stijgende temperatuur van de oceanen en de toenemende zuurgraad (door geabsorbeerd koolstofdioxide) vormen een bedreiging voor plankton – de basis van het mariene voedselnetwerk. Zuurder water lost de schelpen en skeletten van deze organismen op, wat leidt tot de ineenstorting van het ecosysteem. Hittegolven op zee veroorzaken ook wijdverbreide sterfte, waardoor er nog meer broeikasgassen vrijkomen terwijl rottende organismen uiteenvallen.
De verbinding met mondiale veiligheid
VN-secretaris-generaal António Guterres waarschuwt dat klimaatstress de mondiale veiligheid destabiliseert, naast aanhoudende conflicten. ‘Onze verslaving aan fossiele brandstoffen destabiliseert zowel het klimaat als de mondiale veiligheid’, zei hij. Het rapport onderstreept dat vertraging bij het aanpakken van de klimaatverandering nu ‘dodelijk’ is.
Het WMO-rapport is gebaseerd op gegevens van nationale meteorologische diensten, VN-partners en tientallen deskundigen, wat de urgentie van de situatie bevestigt.
De onontkoombare conclusie is dat de klimaatcrisis versnelt en dat onmiddellijke, drastische actie nodig is om catastrofale gevolgen te voorkomen.
