Ornithologen hebben het bestaan van een voorheen onbekende vogelsoort in de afgelegen beboste karstgebieden van Papoea-Nieuw-Guinea bevestigd. De ontdekking, gedaan met behulp van geautomatiseerde cameravallen, introduceert een nieuw lid van het geslacht Ptilorrhoa – beter bekend als juweelbabbelaars – een groep die uniek is voor Nieuw-Guinea en de omliggende eilanden.
Een verborgen soort identificeren
Juwelenbabbelaars zijn kleine, op de grond levende insecteneters die worden gekenmerkt door hun dikke lichamen, korte vleugels en opvallende markeringen: een zwart masker, een contrasterende keel- of wangvlek en zacht, vaak blauw of kastanjekleurig verenkleed. Deze vogels worden doorgaans vaker gehoord dan gezien vanwege hun schuwe karakter en voorkeur voor dichte bosinterieurs.
Momenteel worden vier soorten juweelbabbelaars herkend, die elk verschillende hoogten in Nieuw-Guinea bezetten. De blauwe juweelbabbelaar gedijt in de laaglanden, de kastanjebruine in de heuvels en de gevlekte in bergbossen. Een vierde, de bruinkopjuwelenbabbelaar, heeft een gefragmenteerde verspreiding in het noordoosten van Papoea-Nieuw-Guinea en op het eiland Yapen.
Doorbraak met cameraval
De nieuwe soort, genaamd de kapjuwelenbabbelaar (Ptilorrhoa urrissia ), werd voor het eerst waargenomen in 2017 via een langetermijnonderzoek met cameravallen op de Iagifu Ridge in de zuidelijke hooglanden. Gedurende 1.800 cameradagen hebben onderzoekers 94 foto’s en zeven video’s van de vogel gemaakt, wat bevestigt dat hij zich onderscheidt van bekende Ptilorrhoa -vormen. Ondanks toegewijd zoeken slaagden onderzoekers er tot 2024 niet in om de vogel fysiek te vangen.
Beperkte populatie en habitat
De juwelenbabbelaar met de kap lijkt een permanente inwoner van Iagifu Ridge te zijn, met consistente waarnemingen gedurende zeven jaar. De totale geschatte populatie is uitzonderlijk klein, waarschijnlijk minder dan tien individuen. Waarnemingen suggereren een sociale structuur van paren of kleine familiegroepen, vergelijkbaar met andere juwelenbabbelaars.
Onderzoekers geloven dat de soort geïsoleerde, laaggelegen berghabitats kan bewonen die verspreid zijn over het zuiden van Papoea-Nieuw-Guinea, mogelijk tussen de berg Bosavi en de berg Karimui. De vogels lijken minder luidruchtig dan andere juweelbabbelaars en vertonen gedrag dat dichter bij de bergsoorten lijkt.
Bedreigingen voor het voortbestaan
De juwelenbabbelaar met de kap wordt geconfronteerd met een reeks bedreigingen, waaronder inheemse roofdieren zoals quolls, dasyures en roofvogels. Buitenaardse roofdieren, met name huiskatten en honden, vormen ook een aanzienlijk risico. Wat het voortbestaan ervan nog ingewikkelder maakt, is de dreigende klimaatverandering, die een disproportionele impact zou kunnen hebben op laaggelegen soorten met een beperkt verspreidingsvermogen.
De ontdekking werd op 26 november 2025 formeel gepubliceerd in het tijdschrift Ibis. De juwelenbabbelaar met de kap is een bewijs van de verborgen biodiversiteit van Nieuw-Guinea, maar de toekomst ervan blijft onzeker gezien de druk van zowel natuurlijke als door de mens veroorzaakte bedreigingen.
