Blootstelling aan twee veel voorkomende ‘forever chemicaliën’, PFNA en PFOSA, houdt volgens onderzoek van de Shanghai Jiao Tong Universiteit verband met snellere biologische veroudering bij mannen van middelbare leeftijd. Deze bevinding roept zorgen op over de langetermijneffecten van deze veelgebruikte stoffen op de gezondheid, ook al blijven industrieën nieuwe PFAS-varianten introduceren.
Het probleem met “Forever Chemicals”
PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) zijn een klasse van meer dan 12.000 synthetische chemicaliën die zijn ontworpen voor duurzaamheid. Ze worden sinds de jaren veertig gebruikt in producten van kookgerei met antiaanbaklaag tot blusschuim, en worden gewaardeerd om hun vermogen om water, vuur en vet te weerstaan. Deze duurzaamheid betekent echter ook dat ze eeuwenlang niet worden afgebroken in het milieu – of in het menselijk lichaam. Deze persistentie is de reden waarom ze ‘forever chemicaliën’ worden genoemd.
Wetenschappers brengen de blootstelling aan PFAS steeds vaker in verband met gezondheidsproblemen, waaronder kanker en hart- en vaatziekten. Terwijl sommige oudere PFAS worden uitgefaseerd, omzeilen fabrikanten de regelgeving al door licht gewijzigde versies te maken die vergelijkbare eigenschappen bereiken. Dit creëert een continue cyclus van nieuwe, ongeteste blootstelling aan chemicaliën.
Wat het nieuwe onderzoek laat zien
De studie, geleid door Xiangwei Li, analyseerde bloedmonsters van meer dan 326 volwassenen in de VS, verzameld tussen 1999 en 2000. Onderzoekers gebruikten ‘epigenetische klokken’ – geavanceerde methoden die de biologische leeftijd meten op basis van DNA-veranderingen – om te beoordelen hoe blootstelling aan PFNA en PFOSA correleerde met de verouderingscijfers.
De resultaten toonden aan dat hogere concentraties PFNA bij mannen van 50-64 jaar sterk geassocieerd waren met snellere epigenetische veroudering. Hoewel hetzelfde effect niet werd waargenomen bij vrouwen, vermoeden onderzoekers dat dit verschil te wijten kan zijn aan levensstijlfactoren zoals roken, die de impact van deze verontreinigende stoffen kunnen verergeren. Blootstelling aan PFOSA werd ook in verband gebracht met veroudering van biomarkers, zij het via verschillende mechanismen.
Waarom dit belangrijk is
De bevindingen suggereren dat nieuwere PFAS-alternatieven misschien niet zo onschadelijk zijn als eerder werd gedacht. Dit is belangrijk omdat de regelgeving zich vaak richt op oudere chemicaliën, waardoor een groot aantal niet-geteste varianten ongereguleerd blijft. Het onderzoek benadrukt de noodzaak van uitgebreidere tests en strenger toezicht op de PFAS-productie.
Onderzoekers erkennen dat het onderzoek correlatie aantoont, en geen oorzakelijk verband. Het is mogelijk dat andere factoren bijdragen aan zowel de blootstelling aan PFAS als aan de versnelde veroudering bij mannen. De specificiteit van het verband tussen PFNA en PFOSA in deze leeftijdsgroep rechtvaardigt echter verder onderzoek.
“Midlife is een gevoelig biologisch venster waarin het lichaam vatbaarder wordt voor leeftijdsgebonden stressoren, wat zou kunnen verklaren waarom deze groep sterker reageert op blootstelling aan chemische stoffen”, legt epidemioloog Ya-Qian Xu uit.
Individuen kunnen hun blootstelling verminderen door bewerkte voedingsmiddelen te beperken en de magnetron in plastic bakjes te vermijden. Maar uiteindelijk zijn systemische veranderingen nodig om de wijdverbreide besmetting van deze ‘voor altijd chemicaliën’ aan te pakken.
