Astrofotograaf Mark Johnston heeft een adembenemende video gemaakt waarin de ingewikkelde bewegingen van waterstofplasma boven het oppervlak van de zon zijn vastgelegd. De beelden laten een delicate wolk van plasma zien die op zijn plaats draait en zweeft, omhoog gehouden door krachtige magnetische krachten.
Een close-up van de zonneactiviteit
De boeiende beelden, opgenomen op 20 oktober 2025, vanuit Willow Springs Lake in Arizona, condenseren 75 minuten aan realtime zonneactiviteit in een betoverende lusanimatie van 6,5 seconden. Met deze techniek kunnen kijkers de complexe en subtiele bewegingen waarderen die zich over een langere periode ontvouwen. Johnston schrijft een recente upgrade toe aan zijn zonne-etalonfilter, dat uitzonderlijke resultaten mogelijk maakt wanneer de kijkomstandigheden gunstig zijn.
Wat is een zonneprominentie?
De video concentreert zich op een zonneprotuberans, een grote, heldere structuur die zich uitstrekt vanaf het oppervlak van de zon. Wanneer je het tegen het felle zonlicht bekijkt, wordt het ook wel een zonnefilament genoemd. Deze protuberansen bestaan uit plasma – een oververhit gas dat bestaat uit geladen waterstof en helium. Dit plasma beweegt zich voort langs verwarde magnetische veldlijnen, die worden gegenereerd door de interne dynamo van de zon (een proces dat vergelijkbaar is met het genereren van magnetische velden op aarde).
Waarom dit belangrijk is: Protuberansen op de zon zijn een belangrijke indicator voor de activiteit van de zon. Ze kunnen cruciale gegevens opleveren voor het begrijpen van het dynamische gedrag van onze ster en de invloed ervan op de ruimteomgeving van de aarde.
De natuurkunde achter het scherm
De structuren ontstaan wanneer plasma vast komt te zitten in deze magnetische veldlijnen, waardoor het effectief boven het oppervlak van de zon hangt. Protuberansen kunnen een verschillende tijdsduur aanhouden – van een enkele dag tot meerdere maanden. Ze kunnen zich honderdduizenden kilometers in de ruimte uitstrekken en enorme, lusvormige vormen vormen. Uiteindelijk kunnen deze magnetische structuren onstabiel worden, wat leidt tot uitbarstingen waardoor plasma de ruimte in schiet – een fenomeen dat gevolgen kan hebben voor onze planeet.
Wat maakt dit zo visueel opvallend? De rode gloed van het plasma is een direct gevolg van de ongelooflijk hoge temperaturen die daarmee gepaard gaan.
Gereedschap van het vak
Om dit opmerkelijke detailniveau te bereiken, gebruikte Johnston een geavanceerde opstelling:
- TEC160FL-refractor: Een gespecialiseerde telescoop ontworpen voor zonneobservatie.
- Baader Energy Rejection Filter: Vermindert ongewenste golflengten van licht, waardoor het contrast wordt verbeterd.
- Baader 4ZS telecentrisch: Minimaliseert vervorming en aberraties.
- Zonnespectrum 0,3Å waterstof-alfa-etalon en Lunt waterstof-alfa-etalon: Filters die de specifieke golflengte van waterstof-alfa-licht isoleren, waardoor de details van de prominentie zichtbaar worden.
- ASI174M-camera: Een camera met hoge resolutie, geoptimaliseerd voor astrofotografie.
Dankzij het gebruik van gespecialiseerde filters en een krachtige telescoop kon Johnston de subtiele bewegingen van het plasma in de complexe magnetische omgeving van de zon isoleren en vastleggen.
Het resultaat is een ongeëvenaard beeld van het dynamische gedrag van de zon – een verbluffende herinnering aan de kracht en schoonheid van onze dichtstbijzijnde ster. De timelapse illustreert prachtig hoe ogenschijnlijk statische structuren feitelijk gevuld zijn met voortdurende beweging en onderling verbonden krachten.
