Pomiary wieku biologicznego, często reklamowane jako sposób na określenie „prawdziwego” wieku w odróżnieniu od liczby przeżytych lat, stały się w ostatnich latach powszechne. Koncepcja jest prosta – rozróżnienie między wiekiem chronologicznym a schyłkiem biologicznym – ale rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. Istniejące metody, choć popularne wśród firm komercyjnych i badaczy, są pełne niespójności i niepewności, które podważają ich użyteczność.
Powstanie zegara biologicznego
Idea wieku biologicznego jest jasna: ludzie starzeją się w różnym tempie. Niektóre pozostają młodzieńcze i energiczne do późnej starości, inne zaś szybko zanikają. Zegar biologiczny ma na celu ilościowe określenie tego zjawiska poprzez analizę różnych biomarkerów – markerów epigenetycznych, białek krwi, długości telomerów i innych – w celu określenia wieku biologicznego danej osoby w latach. Pomiary te powinny dostarczyć przydatnych informacji na temat stanu zdrowia, śledzić skuteczność interwencji i przyspieszyć badania nad medycyną przeciwstarzeniową.
Jednakże, gdy do tych samych danych stosowane są różne zegary, pojawia się krytyczna wada. Badania takie jak analiza ograniczenia kalorii CALERIE wykazały znaczne rozbieżności. Pięć różnych godzin starzenia przetestowanych na 220 osobach dorosłych dało sprzeczne wyniki: dwie wykazały korzyści z ograniczenia kalorii, a trzy nie. Rodzi się zasadnicze pytanie: któremu zegarkowi powinniśmy zaufać?
Wewnętrzne ograniczenia i iluzja precyzji
Pomijając kontrowersje, istniejące zegary biologiczne często tworzą iluzję precyzji. Większość z nich podaje jedno oszacowanie wieku, nie biorąc pod uwagę nieodłącznej niepewności danych i analiz. Według najnowszych badań to dopiero wierzchołek góry lodowej. Istniejące zegarki często nie spełniają oczekiwań, powodując bezpodstawną pewność siebie lub niepotrzebne obawy o zdrowie.
Obietnica sztucznej inteligencji w ocenie stanu zdrowia
Na szczęście pojawia się nowe podejście: duże modele zdrowia (BMH). Te systemy sztucznej inteligencji, takie jak te, które obsługują chatboty takie jak ChatGPT, są szkolone na ogromnych zbiorach danych medycznych w celu przewidywania ryzyka śmiertelności i chorób związanych z wiekiem. Wstępne wyniki pokazują, że BMH przewyższają istniejące zegary biologiczne pod względem dokładności i niezawodności.
W przeciwieństwie do obecnych metod, które wymagają próbek biologicznych, BMH mogą działać bez nich, wykorzystując moc sztucznej inteligencji do wydobywania przydatnych informacji z ogromnych danych medycznych. Chociaż technologia ta jest wciąż w fazie rozwoju, ma potencjał pokonania ograniczeń tradycyjnych starzejących się zegarów.
Główny przekaz jest jasny: jeśli rozważasz badanie wieku biologicznego, podchodź do niego sceptycznie. Obecne pomiary nie są jednoznaczne, ale przyszłość może zaoferować bardziej niezawodne alternatywy oparte na sztucznej inteligencji.
