Niedawne badanie wyjaśniło, dlaczego suplementacja witaminy D niektórym osobom pomaga w zapobieganiu cukrzycy, a innym nie. Naukowcy zidentyfikowali specyficzną zmienność genetyczną receptora witaminy D, która określa, czy przyjmowanie dużych dawek witaminy zmniejsza ryzyko przejścia ze stanu przedcukrzycowego do cukrzycy typu 2.
Zagadka eksploracyjna D2d
Odkrycie to było wynikiem dogłębnej analizy D2d Study, dużego badania klinicznego prowadzonego w latach 2013–2018. W pierwszym badaniu wzięło udział ponad 2000 dorosłych Amerykanów ze stanem przedcukrzycowym; zbadano, czy dzienna dawka 4000 jednostek witaminy D może zmniejszyć częstość występowania cukrzycy w porównaniu z placebo.
Chociaż wstępne wyniki były mieszane – nie wykazały znaczących korzyści dla całej grupy – badacze nie przeceniali potencjału witaminy. Zamiast tego zapytali: czy witamina D może być nadal skuteczna w przypadku niektórych podgrup osób?
Rola genetyki w zdrowiu metabolicznym
Aby rozwiązać tę zagadkę, naukowcy z Tufts University pod kierownictwem dr Bess Dawson-Hughes przeanalizowali DNA 2098 uczestników. Skupiono się na receptorze witaminy D – białku, które umożliwia komórkom reagowanie na tę witaminę. Ponieważ trzustka zawiera takie receptory, uważa się, że witamina D odgrywa ważną rolę w regulacji poziomu insuliny i cukru we krwi przez organizm.
Zespół porównał dwie grupy: tych, którzy odnieśli korzyści z suplementu, i tych, którzy tego nie zrobili. Analizując różnice w genie receptora witaminy D (ApaI), odkryli wyraźną różnicę:
- Grupa niewrażliwa: Około 30% uczestników miało wariant AA tego genu. W przypadku tych osób wysokie dawki witaminy D nie zapewniały znaczącej ochrony przed cukrzycą.
- Grupa wrażliwa: Uczestnicy ze zmianami AC lub CC doświadczyli znacznego zmniejszenia ryzyka rozwoju cukrzycy podczas przyjmowania suplementu.
Dlaczego to ma znaczenie: przejście na medycynę personalizowaną
To odkrycie jest ważnym krokiem w kierunku spersonalizowanego odżywiania. Obecnie zalecenia lekarskie dotyczące suplementacji często opierają się na zasadzie „jeden rozmiar dla wszystkich”. Jednak to badanie pokazuje, że skuteczność czegoś tak taniego i powszechnie dostępnego jak witamina D w dużym stopniu zależy od profilu genetycznego danej osoby.
„Nasze wyniki sugerują, że w przyszłości będziemy w stanie określić, którzy pacjenci ze stanem przedcukrzycowym odniosą największe korzyści z suplementacji witaminą D” – stwierdziła dr Dawson-Hughes.
Jeśli wiedzę tę przełoży się na praktykę, może to oznaczać, że prosty i niedrogi test genetyczny pomoże lekarzom przepisać ukierunkowane środki zapobiegawcze, zapewniając pacjentom z grupy ryzyka leczenie, które faktycznie działa na ich specyficzną biologię.
Uwaga
Pomimo obiecujących wyników eksperci przestrzegają przed samoleczeniem dużymi dawkami witaminy D.
- Zalecenia standardowe: Obecne standardy medyczne sugerują znacznie niższe dawki (600-800 IU dziennie) niż 4000 IU zastosowane w badaniu.
- Potencjalne ryzyko: Nadmierne spożycie witaminy D może być szkodliwe i wiąże się ze zwiększonym ryzykiem upadków i złamań, szczególnie u osób starszych.
Wniosek
Badanie podkreśla, że różnice genetyczne odgrywają kluczową rolę w sposobie, w jaki nasz organizm wykorzystuje składniki odżywcze w celu zapobiegania chorobom przewlekłym. Chociaż duże dawki witaminy D nie są panaceum na stan przedcukrzycowy, mogą być potężnym, ukierunkowanym narzędziem dla osób o odpowiednim profilu genetycznym.
