Przewlekły brak snu to nie tylko zmęczenie; aktywnie uszkadza jelita, zmniejszając jego zdolność do regeneracji i zwiększając ryzyko chorób zapalnych, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Nowe badanie na myszach ujawniło bezpośrednie połączenie między mózgiem, nerwem błędnym i komórkami macierzystymi jelit, pokazując, że nawet krótkotrwały brak snu zaburza pracę układu trawiennego.
Zdrowie jelit powiązane z aktywnością mózgu
Naukowcy odkryli, że myszy pozbawione snu zaledwie przez dwa dni wykazywały oznaki stresu oksydacyjnego w jelitach. Liczba żywotnych jelitowych komórek macierzystych zmniejszyła się o prawie 50%, zakłócając naturalne mechanizmy naprawcze jelit. Jest to ważne, ponieważ jelitowe komórki macierzyste utrzymują integralność ściany jelita, stanowiącą kluczową barierę chroniącą przed stanami zapalnymi i chorobami.
Badanie wykazało gwałtowny wzrost poziomu serotoniny w jelitach myszy cierpiących na brak snu. Chociaż serotonina jest niezbędna do trawienia, długotrwałe narażenie na jej wysokie poziomy może prowadzić do biegunki, choroby zapalnej jelit, a nawet rozwoju nowotworów. Ośrodek snu w mózgu wysyła sygnały, które zakłócają wychwyt zwrotny serotoniny, powodując jej gromadzenie się w jelitach.
Nerw błędny jest kluczowym ogniwem
Najważniejszym połączeniem między mózgiem a jelitami jest nerw błędny, który reguluje komunikację w chwilach stresu. Kiedy naukowcy przecięli ten nerw u pozbawionych snu myszy, poziom serotoniny normalizował się, a liczba komórek macierzystych pozostała stabilna. Dowodzi to, że nerw błędny jest głównym kanałem przekazującym sygnały zakłócające sen do jelit. Kluczowym przekaźnikiem chemicznym wyzwalającym tę reakcję jest acetylocholina, która jest uwalniana przez nerw błędny w celu stymulacji uwalniania serotoniny.
Dlaczego to ma znaczenie
Badanie to jest szczególnie istotne, biorąc pod uwagę, że 10% dorosłych na całym świecie cierpi na bezsenność, stan związany ze zwiększonym ryzykiem chorób przewlekłych, w tym choroby zapalnej jelit, cukrzycy i depresji. Ponad 75% osób z nieswoistym zapaleniem jelit zgłasza również zaburzenia snu, a zły sen podwaja ryzyko nawrotu choroby. Jednak większość badań snu koncentruje się na mózgu, pozostawiając jelita w dużej mierze niezbadane. Ta nowa praca pokazuje, że jelita są bezpośrednim celem deprywacji snu, co może mieć poważne konsekwencje.
Badania przyszłości
Naukowcy badają obecnie, czy przewlekłe zaburzenia snu mogą prowadzić do długotrwałych uszkodzeń jelit, w tym raka. Planują przetestować te odkrycia na organoidach jelitowych człowieka, aby potwierdzić znaczenie tego szlaku u ludzi. Ostatecznym celem jest opracowanie terapii ukierunkowanych na nerw błędny lub powiązane z nim szlaki molekularne w celu leczenia dysfunkcji jelit u osób cierpiących na bezsenność.
„Każdy element tej kaskady jest naprawdę ważny jako cel potencjalnej terapii” – powiedział Maxim Plikus, biolog komórkowy na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine.
Badanie to podkreśla, że sen to nie tylko odpoczynek; jest to podstawowa potrzeba dla ogólnego stanu zdrowia, w tym prawidłowego funkcjonowania układu trawiennego.
