Tłumaczenie Asy Yonedy powieści Hiromi Kawakami „Pod okiem kogoś innego” oferuje zaskakująco wyjątkowe podejście do gatunku postapokaliptycznego. W przeciwieństwie do wielu dystopijnych narracji pogrążających się w ponurej rozpaczy, powieść Kawakamiego przedstawia dziwnie pełną nadziei, ale głęboko niepokojącą wizję potencjalnego końca ludzkości.
Świat podzielony, ale połączony
Akcja rozgrywa się w przyszłości, w której ludzkość przetrwa nie dzięki triumfowi, ale poprzez fragmentację. Odizolowane społeczności, każda nadzorowana przez tajemniczych „Obserwatorów” i wspierana przez dziwne „Matki”, próbują odbudować się po bliżej nieokreślonej katastrofie. Powieść nie jest tradycyjną narracją linearną; zamiast tego jest to seria powiązanych ze sobą opowiadań obejmujących tysiąclecia. Ta fragmentaryczna struktura odzwierciedla sam stan ludzkości, jaki przedstawia – złamany, ale w jakiś sposób zachowany.
Nie do poznania: ewolucja ludzkości
Wizja Kawakamiego nie dotyczy tylko przetrwania, ale także transformacji. Świat doświadcza niesamowitych zmian biologicznych i psychologicznych: klony, ludzie z trzema oczami, telepaci, a nawet stworzenia zdolne do fotosyntezy. Nie są to monstrualne deformacje, ale raczej kolejny krok w desperackiej adaptacji gatunku. Powieść w subtelny sposób zadaje pytanie, co definiuje „ludzkość”, jako że sama definicja staje się płynna i ewoluuje.
Istota ludzkiego doświadczenia
Pomimo elementów fantastycznych, Pod okiem kogoś innego pozostaje głęboko zakorzeniona w rdzeniu ludzkiego doświadczenia. Miłość, przyjaźń, samotność i rozpacz są obecne, ale odbijane przez pryzmat tej obcej przyszłości. Powieść nie stroni także od ciemnej strony człowieczeństwa, a wskazówki dotyczące przeszłych niepowodzeń i obecnych uprzedzeń pokazują, że nawet w zepsutym świecie nasze niedociągnięcia pozostają.
Powieść Kawakamiego nie tylko pokazuje nam, jak ludzkość może się skończyć, ale także czym się staniemy w trakcie tego procesu. To przejmująco piękna eksploracja tego, co to znaczy być człowiekiem, gdy kwestionuje się samo to pojęcie.
Pod czyimś okiem to nie kolejna dystopia science-fiction; to czuła i skłaniająca do refleksji medytacja na temat tego, co to znaczy być człowiekiem w obliczu zagłady. Zmusza nas do zmierzenia się z niewygodną prawdą, że przetrwanie może wymagać od nas stania się czymś… innym.
