NASA’s Fermi-telescoop ving iets helders op. Zeer helder.
Een supernova met de naam SN 2017egp heeft zojuist de aandacht gekregen die hij verdient, maar niet om de gebruikelijke redenen. Deze was supergeladen. Echt supercharged. Het bewijs wijst erop dat er een magnetisch spook rond de explosie achtervolgt: een magnetar. Een dode ster met een magnetisch veld dat zo sterk is dat het elke logica tart.
Hier is de deal met de ineenstorting van de kern.
Wanneer een massieve ster sterft, implodeert zijn hart. Materie wordt verpletterd in een straal van ongeveer 12 mijl. Denk aan de grootte van een kleine stad. Stel je nu voor dat 10 miljoen ton spul op één theelepeltje wordt geplet. Die dichtheid is reëel. Maar de zwaartekracht doet meer dan alleen massa inpakken. Het draait. De resulterende neutronenster roteert 700 keer per seconde. Snel. En die draaiende magnetische veldlijnen worden ook gecomprimeerd.
Resultaat? Magnetars. De sterkste magneten in de kosmos.
Fabio Acero van de Universiteit van Parijs-Saclay heeft gewacht.
“Bijna twintig jaar lang”, zegt Acero, “hebben we de gegevens van Fermi doorzocht… tot nu toe waren er geen enkele definitief.”
Twee decennia jacht. Er zijn vierhonderd kerninstortingsgebeurtenissen bestudeerd. De meeste produceren zwarte gaten. Sommige vervagen gewoon. Maar SN 2017epg was anders. Het gebeurde in sterrenstelsel NGC 3140. Dat is 440 miljoen lichtjaar verwijderd. Het licht heeft die hele afstand afgelegd om onze sensoren te raken. Het is eigenlijk een van de dichtstbijzijnde die we ooit van dichtbij hebben gezien.
Alleen SN 2017enp toont bewijs voor gammastraling… wat eerdere hints bevestigt.
Guillem Martí-Devesa noemt het een nieuw venster. Omdat dit niet alleen zichtbaar licht was. Het waren gammastraling. Het energetische spul.
Waarom zo helder?
De theorie is eenvoudig. Een magnetar draait. Er ontstaat een wind van elektronen en positronen. Antimaterie. Wanneer materie antimaterie ontmoet, vernietigen ze. Boom. Gammastralen.
Deze wolk van deeltjes raakt de uitdijende schil van de supernova. Het puin absorbeert de gammastraling. Converteert het. Verandert het in optisch licht.
Dat is de motor. De magnetar zorgt voor de glans.
Acero merkt op dat de pasvorm niet altijd perfect is.
“Ongeveer drie maanden nadat… de gammastraling kan gaan lekken”, zegt hij. “Maar we zien ruimte voor verbetering.”
Later vervaagt het zichtbare licht onregelmatig. Vreemd. Het team denkt dat oud puin mogelijk terugvalt op de pasgeboren magnetar. Stof van honderden jaren geleden. Botsend tegen het pasgeboren lijk. Rommelig.
Dus waar gaan we heen vanaf hier?
De Cherenkov Telescope Array wordt wakker. Gelegen op de Canarische Eilanden en Paranal zullen deze ogen er harder uitzien. Binnen 50 uur kunnen ze soortgelijke ontploffingen tot op 500 miljoen lichtjaar waarnemen.
Judy Racusin van het Goddard Center van NASA denkt dat dit ertoe doet. Het is niet zomaar een explosie. Het is een kijkje binnenin.
De magnetarmotor verklaart de helderheid. De onregelmatige vervaging laat vragen achter. Wat zit er nog meer verborgen in dat puinveld? We zullen zien wat de volgende array vindt. Of misschien niet.
Het universum houdt zijn geheimen meestal dichtbij.
